I.PP.: Proposta 35 horas e proxecto 24 horas para Institucións Penitenciarias
O pasado día 19 de maio acordouse no marco do grupo de traballo de xornadas
e horarios a adecuación e modificación da Instrución vixente nos
servizos periféricos, por mandato da Resolución do 14 de abril de 2026,
da Secretaría de Estado de Función Pública (BOE do 15), pola que
se ditan instrucións sobre xornada e horarios de traballo do persoal ao
servizo da Administración Xeral do Estado e os seus organismos públicos.
Nesta norma establece no seu ámbito de aplicación no seu apartado 1.3:
“Para o persoal das entidades citadas no apartado 1.1 destinado en institucións
e establecementos penais ou en institucións e
establecementos sanitarios; o persoal que preste servizos en centros docentes
ou de apoio á docencia, así como para aquel en que a natureza singular do seu
traballo requírao, #dispoñer nestas instrucións deberá adaptarse ás
regulacións específicas que procedan, determinadas conforme os mecanismos
e ámbitos de negociación derivados do TREBEP, e que serán
preceptivamente comunicadas á Secretaría de Estado de Función Pública. “
Para levar a efecto esta negociación decidiuse no seo do grupo dividir
a negociación por tipo de horarios, debido á existencia de diferentes
opcións en función do posto de traballo e empezar cos horarios
sometidos a turnicidad en Vixilancia Un e Vixilancia Dúas.
A proposta destas organizacións en relación con este tipo de horarios
desenvólvese a continuación.
- ADECUACIÓN Ás 35 HORAS DOS HORARIOS
SOMETIDOS A TURNICIDAD
A Resolución do 14 de abril de 2026, da Secretaría de Estado de Función
Pública (BOE do 15), indica na súa epígrafe 3. Xornada xeral e horarios,
que a duración da xornada xeral será de 35 horas semanais de traballo efectivo de media en cómputo anual, equivalente a mil cincocentas trinta
e tres (1533) horas anuais.
Doutra banda, a Instrución 7/2019 do Secretario Xeral de Institucións
Penais e Presidente da Entidade Estatal Traballo Penal e
Formación para o Emprego, pola que se ditan instrucións sobre xornada
e horarios de traballo do privado funcionario e laboral destinado nos
servizos periféricos da Secretaría Xeral de Institucións Penais
e da Entidade Estatal Traballo Penal e Formación para o Emprego, fixa
no seu apartado 6.1.1., para o persoal suxeito a turnicidad, que a xornada de traballo
será de trinta e sete horas e media semanais de traballo efectivo de media
en cómputo anual (37,5), equivalentes a mil seiscentas corenta
e dúas horas anuais (1642).
En consecuencia, a Resolución da Secretaria de Estado de Función
Pública reduce en 109 horas anuais o horario deste persoal e esta será
a cantidade de horas a compensar. E dicimos a compensar xa que ao tratarse
horarios que cobren os 365 días do ano e as 24 horas do día, non é posible
reducir os horarios en si mesmos.
Se partimos como base da actual instrución, os horarios desenvólvense
en períodos de 8 horas en xornadas de mañá e tarde, descontándose 30
minutos por xornada e acordo co apartado 6.1.3. “as xornadas de todo
o persoal sometido a turnicidad poderán ser reducidas, en compensación
da pausa de descanso prevista para o persoal destinado noutras áreas”;
é dicir, unha xornada de 7 horas e 30 minutos.
As 109 horas equivalen a 6.540 minutos, mentres que unha xornada
supón 450; por tanto, deberanse compensar un total de 14,53
xornadas de traballo
- PROXECTO PILOTO DE HORARIO CUNHA
QUENDA DE 24 HORAS
2.1. ORIXE DO GRUPO DE TRABALLO DE HORARIOS
O 19 de outubro de 2022, o Goberno e as Organizacións Sindicais UXT e
CCOO, asinaron o Acordo Marco para unha Administración do Século XXI. No
apartado Noveno do devandito Acordo recóllense unha serie de "Medidas a
aplicar na Administración Xeral do Estado e o seu sector público",
recolléndose o seguinte:
"A revisión do modelo organizativo e a clasificación dos centros
penais, así como o seu adecuado reflexo na relación de postos
de traballo. Para iso constituirase de xeito inmediato unha mesa de traballo
entre os Ministerios de Interior e Facenda e Función Pública e
os sindicatos asinantes deste acordo para elaborar unha proposta
de actuación neste sentido, que se elevará á Mesa Xeral de Negociación
da Administración Xeral do Estado (art. 36.3
TREBEP) neste ano para a adopción, no seu caso, dos acordos
correspondentes"
Da referida Mesa de Traballo, alcanzáronse unha serie de propostas que
se plasmaron no ACORDO DA MESA XERAL DE NEGOCIACIÓN DA
ADMINISTRACIÓN XERAL DO ESTADO (ARTIGO 36.3 DO
TREBEP) POLO QUE SE ADOPTAN MEDIDAS PARA A REVISIÓN DO
MODELO ORGANIZATIVO DA ADMINISTRACIÓN PENAL, do
1 de marzo rubricado pola Directora Xeral de Función Pública e as
organizacións sindicais #CSIF, ACAIP-UXT, CC.OO. e CIG o 1 de marzo de 2023.
Desta forma, no apartado oitavo do Acordo (Compromisos
adicionais), establécese:
“No marco de execución do presente Acordo, a Administración
Penal negociará coas organizacións sindicais asinantes
do mesmo, os seguintes asuntos:
… / …
- Unha nova regulación da xornada e horarios de traballo, así como
do réxime de quendas, sen incremento de persoal ou de custos por este
motivo.”
- a) A negociación de horarios na Administración Penal
Debido ás especiais características dos postos de traballo de Institucións
Penais, o seu traballo a quendas en moitos postos de traballo
e a continuidade da prestación do servizo público 24 horas provocou
que sexa un tema de continua negociación, ben a través das circulares de xornadas e horarios, ben a través da inclusión de determinadas
modificacións en diferentes Acordos Administración
Sindicatos.
Desta forma atopámonos con este histórico:
- O 18 de setembro de 1991 asínase o Acordo sobre Condicións
de Traballo e mellora do servizo público penal. Este acordo
no seu apartado sétimo, denominado Horarios, establece unha serie de novos
horarios de traballo dos funcionarios para adecualos ás
novas realidades dos Establecementos. Establecíase un período
de proba nuns centros piloto para que, posteriormente, esta experiencia
fose avaliada na Comisión de Seguimento do devandito
Pacto determinando a súa viabilidade, a súa repercusión na mellora e
organización do servizo e nas condicións laborais dos
empregados, e que permita superar as disfuncións observadas e
valorar a súa aplicación.
- O 19 de xuño de 2000, asínase, unha vez superado o período piloto, a
aplicación dos novos horarios e o sistema de elección por parte dos
persoais, cos requisitos, ámbito temporais e limitacións.
- O 14 de novembro de 2002 asínase o Acordo de Mellora das
Condicións de Traballo do persoal dos Centros Penais,
que no seu apartado terceiro establecía que en atención ás
circunstancias derivadas do desempeño do posto de traballo e
especialmente da localización dos Centros, revisaríase o horario
do persoal non suxeito a turnicidad de xeito que se posibilite a
acumulación dunha xornada semanal, sempre que o permitan as
necesidades do servizo.
- O 29 de marzo de 2005 asínase o Acordo de Mellora da calidade
da prestación do servizo público penal, que no seu
apartado Quinto sobre os horarios e funcionamento dos centros
xeraba un grupo de traballo para valorar a incidencia dos horarios
nos centros de traballo e buscar, no seu caso, posibles alternativas.
Resulta evidente, que nos atopamos ante unha materia de especial
importancia para o persoal penal por motivos dabondo coñecidos
e que se viñeron alcanzando e mantendo acordos durante máis de 25 anos; acordos que se caracterizaron pola procura de solucións
aceptables para ambas as partes, a elección dos horarios polos propios
funcionarios nun abanico predeterminado, e a utilización de centros e
experiencias piloto para poder avaliar a súa viabilidade.
- b) A situación na pandemia e a adecuación dos horarios
Durante a pandemia, en Institucións Penais implantáronse uns
horarios que incluían a quenda de 24 horas, polas propias necesidades que
xeraba a situación social global. Utilizáronse dúas modalidades,
diferentes do actual máis utilizado (M/T, M/T, N, L, L, L, L, L):
- a) Opción Un: Primeiro día M/T, Segundo día M/T/N, do terceiro ao oitavo
día Libre
- b) Opción Dúas: Primeiro día M/T, Segundo día Libre, terceiro día M/T/N, do
cuarto ao oitavo día Libre
En ambos os casos, e despois de máis de 18 meses da súa utilización, non se observou
ningún prexuízo aos/as internos/as polo feito de que se implanten
horarios continuados en servizo interior, nin tampouco xerou
ningunha quebra da prestación de servizos nos diferentes centros
penais.
Talvez por iso e por motivo da DANA, desde a Secretaría Xeral ofertouse
aos centros de Valencia e Castelló a posibilidade de acollerse a algunha das
modalidades horarias realizadas na pandemia.
Ademais, estes horarios xeran, na nosa opinión unha serie de importantes
aspectos positivos, destacando os seguintes:
- a) Diminución do número de desprazamentos do traballador/a desde
a súa residencia familiar ata o centro de traballo (sempre afastado de núcleos
urbanos) e viceversa.
- b) Diminución do risco de sufrir accidentes de tráfico debido a eses
desprazamentos.
- c) Diminución da contaminación de CO2 e outros gases de efecto
invernadoiro, conforme cos obxectivos da Lei 7 /2021, do 20
de maio, de cambio climático e transición enerxética, pola minoración
do uso do vehículo particular, e tamén das actuais
recomendacións nesta materia polo conflito bélico en Irán.
- d) Disminución del riesgo para la seguridad del personal penitenciario,
especialmente vulnerable en los desplazamientos.
- e) Potenciación de la consideración de servicio esencial el prestado por
los profesionales penitenciarios.
- f) Potenciación de la conciliación de la vida personal, familiar y laboral,
igual que supuso la implantación de cadencias que acumularon
jornadas.
Por todo ello, entendemos que sería deseable poder evaluar, en una
situación normalizada, este tipo de horarios en un periodo de tiempo
suficiente y en diferentes centros penitenciarios a efectos de comprobar si
es adecuado o no para el desempeño del servicio público penitenciario.
2.2. PROYECTO PILOTO
El horario que se propone para su evaluación es una de las siguientes
opciones a elegir en los centros afectados:
- Primer día M/T, segundo día M/T/N, tercero al octavo día libre
(M/T, M/T/N, L, L, L, L, L, L).
- Primer día M/T, Segundo día Libre, tercer día M/T/N, del cuarto
al octavo día Libre (cabe la opción de que el orden sea el
contrario) (M/T, L, M/T/N, L, L, L, L, L o M/T/N, L, M/T, L, L, L, L,
L).
- Para el CIS M/T/N L, L, L, L.
2.3. CENTROS POR DETERMINAR
Entendemos que la prueba debe realizarse entre tres a cinco centros
ordinarios, de diferentes categorías y características, y en un Centro de
Inserción Social, de tal forma que pueda evaluarse en diferentes ámbitos,
distintas tipologías de internos y soluciones arquitectónicas diversas. De
esta forma se tendrá una visión global de la incidencia de los nuevos horarios
en el servicio público.
Los centros serán voluntarios y deberá votarse la aceptación del programa
piloto por los funcionarios afectados y con puesto de trabajo en propiedad o centro. A votación requirirá de, polo menos, 3/5 partes dos votos
emitidos.
2.4. DURACIÓN DO PROGRAMA PILOTO
A duración do programa piloto sería de doce meses desde o seu inicio, para os efectos de
poder avaliar o horario en todos os momentos temporais
que poden producirse de forma cíclica (concursos, vacacións, etc.).
2.5. SISTEMA DE AVALIACIÓN
Estableceranse de acordo coa Administración os ítems que deberán
utilizarse na avaliación, así como, no seu caso, os factores correctores. Dos
primeiros poderían utilizarse, entre outros, as agresións, fugas, incidentes
moi graves, porcentaxes de quebrantamento de permisos, taxas de absentismo,
etc.; e dos segundos, a título de exemplo, poderían ser a cociente
da poboación reclusa ou a modificación do perfil dos internos. Estes datos
analizaranse fronte aos mesmos obtidos no ano anterior á
implantación do horario.
2.6. CONCLUSIÓNS
Do estudo dos datos obtidos tomarase a decisión de manter o
horario proposto como un máis a elixir entre os establecidos na
Instrución de Xornadas e Horarios -aínda que neste caso cunha maioría
cualificada de 3/5 partes fronte á maioría utilizada no resto- ou
simplemente descartalo.
